WIBOR u osób, które spłacają kredyt, wywołuje skrajne emocje. To od tego wskaźnika zależy bowiem koszt zobowiązania. Czym jest WIBOR i jak oddziałuje na wysokość comiesięcznych rat? Co wpływa na jego zmiany?
Co to jest WIBOR?
WIBOR – czyli Warsaw Interbank Offered Rate – to bazowa stawka oprocentowania kredytów na polskim rynku międzybankowym. Jest kluczowa podczas udzielania takich zobowiązań przez bank innej instytucji finansowej. Stanowi podstawę ustalania kosztów kredytów i pożyczek w polskich bankach. Z pojęciem spotkasz się m.in. podczas analizowania ofert tego typu produktów.
Jak oblicza się WIBOR?
Wysokość WIBOR jest ustalana poprzez obliczenie średniej arytmetycznej oprocentowania, które obowiązuje w największych polskich bankach. W toku procesu odrzuca się wartości najniższe i najwyższe. Uwzględnia się notowania udostępniane we wszystkie dni robocze – WIBOR może się więc zmieniać dynamicznie.
Stawka WIBOR podlega fixingowi. Uczestniczące w procedurze banki umawiają się na zawieranie ze sobą transakcji po stawkach nie niższych niż te, które zostały ustalone.
Wysokość wskaźnika zależy od sytuacji na rynku bankowym. Na zmiany stawki WIBOR(R) oddziałują również stopy procentowe.
Rodzaje WIBOR
WIBOR nie jest pojedynczym wskaźnikiem – zamiast tego obejmuje kilka różnych stóp procentowych, które dotyczą odmiennych okresów. Poniżej przedstawiamy najczęściej wykorzystywane rodzaje WIBOR:
- WIBOR(R) 1Y – jeden rok,
- WIBOR(R) 6M – 6 miesięcy,
- WIBOR(R) 3M – jeden kwartał,
- WIBOR(R) 1M – jeden miesiąc.
Wyróżnić można jednak również m.in.:
- WIBOR ON – overnight (jeden dzień),
- WIBOR TN – tomorrow/next (jeden dzień),
- WIBOR SW – spot week (jeden tydzień),
- WIBOR 2W – dwa tygodnie.
Dla przykładu, jeśli zaciągasz kredyt z oprocentowaniem zależnym od stawki WIBOR 3M, masz pewność, że oprocentowanie zostanie utrzymane na ustalonym poziomie przez trzy miesiące. Po tym okresie koszty mogą się zmienić. Kształtowanie się WIBOR 3M w pierwszy 3 kwartałach 2022 roku ukazuje poniższy wykres.
Stosunek WIBOR do stopy lombardowej i depozytowej
Ustalanie oprocentowania kredytów i pożyczek na rynku pozabankowym odbywa się według ściśle określonych zasad. WIBOR musi mieścić się w granicach aktualnie obowiązujących wysokości stóp lombardowej i depozytowej. Wskaźnik rośnie więc w sytuacji, gdy rosną stopy procentowe.
We czerwcu 2024 stopa lombardowa wynosiła 6,25%, a stopa depozytowa 5,25%. Notowania WIBOR mieściły się więc w tych granicach.
Jak WIBOR wpływa na raty kredytów i pożyczek?
Instytucje finansowe mają dowolność w kształtowaniu swojej oferty. Banki mogą korzystać z różnych rodzajów WIBOR. W praktyce w przypadku kredytów hipotecznych najczęściej uwzględniane są WIBOR 3M i WIBOR 6M.
Wiążąca wysokość WIBOR nie jest w każdym przypadku taka sama. Na stawkę przyjętą w umowie wpływa m.in. obecna wartość wskaźnika oraz długość okresu finansowania. Niski WIBOR co do zasady jest korzystny dla kredytobiorców. Z drugiej strony nie oznacza, że produkt będzie tańszy.
Niskie stawki WIBOR sprawiają najczęściej, że banki wprowadzają wyższe marże. Takie opłaty dodatkowe, które stanowią zysk banku, ustalane są oddzielnie w każdej instytucji. Wysokość marży nie jest zależna od stóp procentowych, ale może podlegać negocjacjom z klientem.
Wzrost WIBOR a rata
Wzrost WIBOR nie ma wpływu na wysokość zobowiązań osób, które zdecydowały się zaciągnąć kredyt z oprocentowaniem stałym.
W przypadku oprocentowania zmiennego wzrost WIBOR wiąże się najczęściej ze wzrostem oprocentowania kredytu. Aby sprawdzić, jak zmieni się rata po podwyżce wskaźnika, trzeba ustalić, który WIBOR jest wiążący w przypadku konkretnego zobowiązania. Uwzględnienia wymaga również wysokość marży ustalonej z bankiem.
Który wskaźnik WIBOR jest najkorzystniejszy dla konsumenta?
Chcesz zaciągnąć zobowiązanie, ale nie wiesz, która stawka WIBOR będzie najkorzystniejsza?
Przy zawieraniu umowy kredytu długoterminowego wykorzystuje się zazwyczaj wskaźniki WIBOR(3M) albo WIBOR (6M). Zobowiązania krótkoterminowe uwzględniają często krótsze okresy stopy. Trudno jednoznacznie wskazać, które rozwiązanie jest najkorzystniejsze dla klienta banku.
Podczas wyboru oferty należy zwracać uwagę przede wszystkim na:
- okres spłaty,
- rodzaj zaciąganego zobowiązania – np. czy jest to kredyt hipoteczny, czy zobowiązanie obejmujące niższą kwotę i nieobjęte zabezpieczeniem,
- wybrany rodzaj oprocentowania – stałe czy zmienne.
Zwłaszcza w odniesieniu do zobowiązań długoterminowych należy pamiętać, że sytuacja na rynku bankowym może się przez lata zmienić diametralnie. Z tego powodu warto wybierać stawki WIBOR, które zapewniają stabilne warunki spłaty.
WIBOR a inflacja
Zastanawiasz się, czy inflacja ma wpływ na wysokość WIBOR?
W praktyce powiązanie istnieje. Gdy rośnie inflacja, podnoszone są stopy procentowe. Te z kolei – tak jak już wspomnieliśmy – oddziałują na stawki WIBOR.
Dzięki podnoszeniu stóp procentowych kredyty stają się droższe, a ilość dokonywanych inwestycji może się zmniejszać. Ewentualne obniżenie stóp procentowych sprawiłoby z kolei, że oprocentowanie depozytów w bankach nie przynosiłoby realnych korzyści. W tych realiach korzystniejsze mogłoby się okazać dokonywanie inwestycji. Takie rozwiązanie stosuje się w obliczu zagrożenia deflacją.
Dla kogo stawki WIBOR są najbardziej znaczące?
Stawki WIBOR wpływają na oprocentowanie produktów finansowych, z których korzystają klienci detaliczni. Im niższa jest wartość wskaźnika, tym prawdopodobnie tańsze produkty będą dostępne na rynku.
Wysokość WIBOR jest jednak najważniejsza dla osób, które spłacają zobowiązania długoterminowe – np. kredyty hipoteczne – ze zmienną stopą procentową. W ich przypadku zmiana WIBOR przyczynia się do wzrostu rat kredytu.
W przypadku pożyczek krótkoterminowych wpływ WIBOR na koszt zobowiązania jest stały.
Wady WIBORU i nowy wskaźnik RFR
W 2022 rozpoczęły się konsultacje nad wprowadzeniem nowego wskaźnika ustalania stopy procentowej stosowanego w umowach kredytowych, obligacjach i instrumentach finansowych. WIBOR cechuje zbyt duża zmienność, co zwłaszcza przy pożyczkach i kredytach długoterminowych powoduje znaczne wahania rat (i tu największy problem stanowią kredyty hipoteczne). Początkowo prowadzono prace nad WIRON, który miał zastąpić już 2024 WIBOR. Dość szybko okazało się, że proponowany WIRON ma wady, na tyle istotne, że w drugiej połowie 2024 ma dojść do ponownych ustaleń na zlecenie Ministerstwa Finansów i konsultacji na temat nowego wskaźnika RFR (risk free rate, wolny od ryzyka). Komitetu W wiązku z tym Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej (KS NGR) przesunął przejście z WIBOR na nowy wskaźnik z 2024 na 2027 rok.
